نصرت خاتون علوی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ و مردم‌شناسی دانشگاه ولایت و نماینده انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران در استان سیستان و بلوچستان، با تأکید بر ضرورت بازشناسی جایگاه زنان در تاریخ محلی، بر اهمیت گردآوری اسناد، ثبت تجربه‌های زیسته و تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی برای جبران خلأهای موجود در منابع تاریخی این منطقه تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری اقتصادوفناوری، پیش‌همایش ملی «زن در تاریخ محلی» با تمرکز بر سیستان و بلوچستان، با حضور استادان، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان در آمفی‌تئاتر وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در تهران برگزار شد.
در پنل دوم این پیش‌همایش، نصرت خاتون علوی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ و مردم‌شناسی دانشگاه ولایت، نماینده انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران در استان سیستان و بلوچستان و دبیر اجرایی استانی همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان»، به تشریح اقدامات انجام‌شده، ظرفیت‌های پژوهشی استان و پیشنهادهایی برای برگزاری هرچه بهتر همایش ملی پرداخت.
علوی در آغاز سخنان خود، ضمن قدردانی از انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران و دست‌اندرکاران برگزاری همایش، بر ضرورت توجه علمی به تاریخ زنان سیستان و بلوچستان تأکید کرد و گفت: امیدوارم برگزاری این همایش، سرآغاز پژوهش‌های علمی، مستند و گسترده در حوزه تاریخ زنان سیستان و بلوچستان باشد؛ زنانی که با وجود نقش مؤثر در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، حضور و جایگاه آنان در بسیاری از منابع، اسناد و متون تاریخی مربوط به بلوچستان و سیستان کم‌رنگ و گاه غایب است. وی با اشاره به ضرورت بازنگری در منابع تاریخی افزود: این خلأ تاریخی، ضرورت بازخوانی منابع موجود، گردآوری روایت‌های شفاهی، ثبت تجربه‌های زیسته زنان و شناسایی اسناد و شواهد تازه را دوچندان می‌کند.
علوی تأکید کرد که پرداختن به تاریخ زنان، صرفاً به معنای افزودن نام چند زن به روایت‌های تاریخی نیست، بلکه تلاشی برای شناخت دقیق‌تر جامعه، فرهنگ و تحولات تاریخی منطقه و بازنمایی سهم زنانی است که بخش مهمی از حافظه تاریخی و میراث فرهنگی این سرزمین را شکل داده‌اند، اما کمتر فرصت حضور در روایت‌های مکتوب تاریخ را یافته‌اند. به گفته وی، این همایش می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری جریانی مستمر در پژوهش‌های مرتبط با تاریخ زنان فراهم کند و با مشارکت پژوهشگران، دانشگاهیان و بانوان فرهیخته، گام مؤثری در جهت جبران کاستی‌های موجود در منابع تاریخی و معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده زنان سیستان و بلوچستان بردارد.
ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی استان
دبیر اجرایی استانی همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» با اشاره به گستردگی جغرافیایی استان و تنوع فرهنگی و اجتماعی آن، بر اهمیت شناسایی و ثبت جایگاه زنان در تاریخ محلی تأکید کرد. وی در تشریح فعالیت‌های انجام‌شده اظهار کرد که بخشی از اقدامات صورت‌گرفته بر معرفی اهداف همایش، گردآوری اسناد و مستندات، ایجاد ارتباط میان بانوان فرهیخته استان، جلب همکاری نهادهای علمی و اجرایی و پیگیری مقدمات برگزاری هرچه شایسته‌تر این رویداد متمرکز بوده است. علوی همچنین به تشریح روند فعالیت‌ها، پیگیری‌ها و رایزنی‌های انجام‌شده در سطح استان، اقدامات صورت‌گرفته در ارتباط با دبیرخانه مرکزی همایش در تهران و پیشنهادهای خود برای ارتقای کیفیت برگزاری این رویداد و تداوم همکاری‌های علمی و پژوهشی در حوزه تاریخ زنان پرداخت.
ارتباط با دبیرخانه مرکزی همایش و گردآوری مستندات تاریخی
یکی از محورهای اصلی فعالیت‌های انجام‌شده، برقراری ارتباط و هماهنگی با دبیرخانه مرکزی همایش مستقر در تهران بوده است. در این زمینه، گردآوری و ارسال محتوای مرتبط با تاریخ محلی زنان استان، از جمله عکس‌ها، تصاویر، فیلم‌ها و مستندات موجود، مورد پیگیری قرار گرفته است تا ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی زنان سیستان و بلوچستان در فرایند معرفی و اطلاع‌رسانی همایش مورد استفاده قرار گیرد. همچنین تلاش شده است اطلاعات و محتوای مرتبط با زنان، سنت‌ها، شیوه‌های زندگی، فعالیت‌های اقتصادی، صنایع‌دستی، کارآفرینی و میراث فرهنگی استان گردآوری و در اختیار دبیرخانه قرار گیرد. هدف از این اقدامات، کمک به معرفی دقیق‌تر تنوع تاریخی و فرهنگی استان و فراهم‌کردن زمینه حضور مؤثرتر زنان سیستان و بلوچستان در محتوای علمی و فرهنگی همایش بوده است.
اطلاع‌رسانی و شبکه‌سازی میان بانوان فرهیخته استان
علوی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای معرفی اهداف و اهمیت همایش، از اطلاع‌رسانی در میان مراکز علمی و دانشگاهی، بانوان فرهیخته، پژوهشگران، فعالان فرهنگی و زنان کارآفرین استان به‌عنوان یکی دیگر از محورهای فعالیت یاد کرد. به گفته وی، تلاش شده است این رویداد صرفاً به‌عنوان یک برنامه دانشگاهی معرفی نشود، بلکه بستری برای شناسایی، ثبت و مستندسازی تاریخ زنان در مناطق مختلف استان، از سیستان تا بلوچستان و از مناطق مرکزی تا نواحی ساحلی، شناخته شود. همچنین بر ضرورت مشارکت پژوهشگران زن و مرد و استفاده از ظرفیت‌های علمی، تجربی و محلی افرادی که با تاریخ و فرهنگ منطقه آشنایی دارند، تأکید شده است.
در همین راستا، به‌منظور تقویت ارتباط و تعامل میان بانوان فرهیخته و فعالان حوزه تاریخ و فرهنگ، کانالی ارتباطی در واتساپ ایجاد شده است تا امکان اطلاع‌رسانی، تبادل نظر، گردآوری اطلاعات و دریافت مطالب مرتبط با تاریخ محلی زنان فراهم شود. این بستر ارتباطی با هدف گردهم‌آوردن بانوان علاقه‌مند و صاحب‌نظر از شهرهای مختلف استان و ایجاد زمینه مشارکت آنان در فرایند علمی همایش شکل گرفته است. از طریق این ارتباط، امکان شناسایی ظرفیت‌های پژوهشی، معرفی موضوعات کمتر شناخته‌شده، دریافت روایت‌های محلی و تشویق بانوان به ثبت و ارسال اطلاعات تاریخی و فرهنگی فراهم شده است. توجه به تجربه‌های زیسته زنان، خاطرات خانوادگی، روایت‌های شفاهی، آداب و رسوم، فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی و نقش زنان در انتقال فرهنگ بومی نیز از جمله زمینه‌های مورد تأکید در این تعاملات بوده است.
علوی ابراز امیدواری کرد این شبکه ارتباطی پس از پایان همایش نیز فعال باقی بماند و به بستری برای تبادل اطلاعات، معرفی موضوعات پژوهشی و همکاری‌های علمی مستمر میان بانوان استان تبدیل شود.
زنان کارآفرین؛ بخشی از حافظه تاریخی و میراث فرهنگی استان
گفت‌وگو با زنان کارآفرین و شناسایی تجربه‌ها و روایت‌های آنان در پیوند با تاریخ محلی استان، یکی دیگر از محورهای فعالیت‌های انجام‌شده بوده است.
در این زمینه، مصاحبه و گفت‌وگو با زنان در حوزه کارآفرینی، فعالیت‌های اقتصادی، صنایع‌دستی، مشاغل بومی و تجربه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این اقدام، فراتر رفتن از معرفی صرف فعالیت‌های اقتصادی زنان و توجه به ابعاد تاریخی و فرهنگی تجربه‌های آنان است؛ چراکه فعالیت زنان در حوزه‌هایی مانند سوزن‌دوزی، سفالگری، حصیربافی، تولیدات بومی و دیگر هنرها و مشاغل محلی، بخشی از حافظه تاریخی و میراث فرهنگی استان را شکل می‌دهد. ثبت این روایت‌ها می‌تواند به شناخت بهتر جایگاه زنان در اقتصاد خانواده، انتقال مهارت‌ها میان نسل‌ها، حفظ دانش بومی و مستندسازی نقش آنان در تحولات اجتماعی منطقه کمک کند. همچنین این گفت‌وگوها فرصتی برای معرفی زنانی فراهم می‌آورد که تجربه‌ها و دستاوردهای آنان می‌تواند موضوع پژوهش‌های تاریخی و اجتماعی آینده قرار گیرد.
رایزنی با دانشگاه سیستان و بلوچستان برای برگزاری همایش
با توجه به ماهیت علمی و پژوهشی همایش، رایزنی و پیگیری با دانشگاه سیستان و بلوچستان به‌منظور فراهم‌سازی زمینه برگزاری این رویداد در محیط دانشگاهی انجام شده است. در این مذاکرات، بر اهمیت موضوع همایش، ضرورت توجه علمی به تاریخ زنان در سطح محلی و ملی، ظرفیت‌های پژوهشی استان و نقش دانشگاه در حمایت از برنامه‌های علمی و فرهنگی تأکید شده است. همچنین هماهنگی‌های مرتبط با برگزاری همایش، استفاده از ظرفیت‌های دانشگاهی و فراهم‌سازی بستر مناسب برای حضور پژوهشگران و صاحب‌نظران مورد پیگیری قرار گرفته است. این رایزنی‌ها با هدف تقویت جایگاه علمی همایش، توسعه همکاری میان انجمن و دانشگاه و فراهم‌کردن زمینه مشارکت جامعه دانشگاهی استان دنبال شده است.
تعامل با نهادهای استانی برای تقویت همکاری‌های فرهنگی و اجرایی
دبیر اجرایی استانی همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» با اشاره به ضرورت جلب حمایت نهادهای استانی، از گفت‌وگو و رایزنی با مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری سیستان و بلوچستان خبر داد.در این گفت‌وگوها، بر اهمیت ثبت و معرفی تاریخ زنان استان، ضرورت دیده‌شدن تجربه‌ها و دستاوردهای بانوان در عرصه‌های مختلف و امکان بهره‌گیری از ظرفیت زنان فعال، فرهنگی و کارآفرین در برنامه‌های مرتبط با همایش تأکید شده است.
همچنین تعامل با این مجموعه با هدف تقویت مشارکت زنان استان، توسعه همکاری‌های فرهنگی و فراهم‌کردن زمینه حمایت از برنامه‌های مرتبط با معرفی ظرفیت‌های تاریخی و اجتماعی زنان پیگیری شده است.
از دیگر اقدامات انجام‌شده، رایزنی و گفت‌وگو با شورای اسلامی شهر و شهرداری زاهدان بوده است. این پیگیری‌ها با هدف گسترش اطلاع‌رسانی عمومی و افزایش دیده‌شدن همایش در سطح استان صورت گرفته است. موضوعات مطرح‌شده در این رایزنی‌ها شامل پیگیری نصب بیلبورد و تبلیغات محیطی همایش در سطح شهر، معرفی اهداف و برنامه‌های آن به شهروندان و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و تبلیغاتی مدیریت شهری برای اطلاع‌رسانی گسترده‌تر بوده است. همچنین درباره امکان همکاری در اجرای برنامه‌های فرهنگی مرتبط با همایش و پیگیری تسهیلات مربوط به انتقال و جابه‌جایی مهمانان خارج از استان گفت‌وگو شده است تا زمینه حضور شایسته پژوهشگران و مدعوین فراهم شود. این پیگیری‌ها با هدف جلب مشارکت نهادهای مدیریت شهری در یک رویداد علمی و فرهنگی مرتبط با هویت تاریخی و اجتماعی استان صورت گرفته است.
معرفی میراث فرهنگی و هنرهای بومی زنان سیستان و بلوچستان
در راستای معرفی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و هنری زنان سیستان و بلوچستان و بهره‌گیری از توانمندی‌های نهادهای مرتبط با میراث فرهنگی، پیگیری و رایزنی با اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان انجام شده است. در این تعاملات، بر اهمیت معرفی نقش زنان در حفظ و انتقال میراث فرهنگی ناملموس، هنرهای سنتی، صنایع‌دستی و مهارت‌های بومی تأکید شده است. هنرهایی همچون سوزن‌دوزی، سفالگری، حصیربافی و دیگر هنرهای محلی زنان، افزون بر ارزش اقتصادی و هنری، بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی استان را بازتاب می‌دهند. هدف از این پیگیری‌ها، فراهم‌کردن زمینه همکاری و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی و فرهنگی این اداره‌کل در معرفی دستاوردهای زنان، مستندسازی میراث تاریخی و فرهنگی آنان و تقویت ابعاد فرهنگی همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» بوده است. در ادامه پیگیری‌های استانی برای گسترش همکاری‌های فرهنگی و معرفی هرچه گسترده‌تر همایش، گفت‌وگو و رایزنی با اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان نیز انجام شده است.
این پیگیری‌ها با هدف معرفی اهداف و اهمیت همایش، جلب توجه مجموعه‌های فرهنگی و هنری به موضوع تاریخ زنان و بررسی ظرفیت‌های همکاری در زمینه اطلاع‌رسانی و اجرای برنامه‌های فرهنگی مرتبط صورت گرفته است. با توجه به نقش فرهنگ و ارشاد اسلامی در حمایت از فعالیت‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های این مجموعه می‌تواند در معرفی تاریخ محلی زنان، بازتاب تجربه‌های زیسته بانوان، تقویت مشارکت فعالان فرهنگی و هنری و انعکاس دستاوردهای همایش در سطح استان مؤثر باشد.
پیشنهادهایی برای تداوم فعالیت‌های علمی و پژوهشی
علوی در بخش دیگری از سخنان خود، مجموعه‌ای از پیشنهادها را برای ارتقای کیفیت برگزاری همایش و تقویت همکاری‌های آینده مطرح کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به تقویت مشارکت بانوان از سراسر استان، گسترش اطلاع‌رسانی و حمایت نهادهای استانی، تقویت تاریخ شفاهی و مستندسازی زندگی زنان و برگزاری نشست‌های علمی و برنامه‌های تخصصی در شهرستان‌های سیستان و بلوچستان اشاره کرد. وی با تأکید بر گستردگی جغرافیایی و تنوع فرهنگی استان، پیشنهاد کرد زمینه حضور و مشارکت بانوان فرهیخته، پژوهشگران، دانشگاهیان، زنان کارآفرین و فعالان فرهنگی از شهرهای مختلف استان بیش از پیش فراهم شود تا تجربه‌ها و دیدگاه‌های زنان مناطق مختلف بازتاب یابد.
همچنین پیشنهاد شد با تداوم رایزنی با دانشگاه‌ها، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره‌کل امور بانوان و خانواده استانداری، شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط، حمایت‌های علمی، فرهنگی، تبلیغاتی و اجرایی از همایش تقویت شود.
استفاده از ظرفیت رسانه‌های محلی، تبلیغات شهری، شبکه‌های اجتماعی و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی دانشگاهی نیز می‌تواند در افزایش مشارکت عمومی و معرفی اهداف همایش مؤثر باشد.
تاریخ شفاهی؛ راهی برای ثبت تجربه‌های زیسته زنان
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده در این نشست، تدوین طرحی مستمر برای مصاحبه با زنان پیشکسوت، زنان کارآفرین، هنرمندان صنایع‌دستی، فعالان اجتماعی و فرهنگی و زنانی بود که از تجربه‌های تاریخی ارزشمندی برخوردارند. ثبت خاطرات، تصاویر، اسناد خانوادگی، روایت‌های شفاهی و تجربه‌های زیسته زنان می‌تواند زمینه شکل‌گیری آرشیوی ارزشمند برای پژوهش‌های آینده را فراهم کند. در این مسیر، همکاری دانشگاه‌ها، انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران و نهادهای فرهنگی استان اهمیت ویژه‌ای دارد. همچنین پیشنهاد شد در کنار همایش اصلی، نشست‌های علمی، کارگاه‌های آموزشی و برنامه‌های فرهنگی در شهرهای مختلف استان برگزار شود تا زنان و پژوهشگرانی که امکان حضور در مرکز استان را ندارند نیز بتوانند در این فعالیت‌ها مشارکت کنند.
این برنامه‌ها می‌توانند با محورهایی مانند تاریخ اجتماعی زنان، نقش زنان در اقتصاد محلی، تاریخ آموزش زنان، هنرهای بومی، تاریخ شفاهی و فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی زنان طراحی شوند. چنین رویکردی می‌تواند به گسترش مشارکت استانی و شناسایی موضوعات پژوهشی تازه کمک کند.
ضرورت تداوم همکاری‌های علمی و انتشار دستاوردهای همایش
از دیگر پیشنهادهای علوی، برنامه‌ریزی برای برگزاری همایش‌های تخصصی آینده در حوزه مطالعات زنان و تداوم همکاری میان نمایندگی استانی و انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران بود. برگزاری نشست‌های تخصصی درباره تاریخ آموزش زنان، زنان و کارآفرینی، زنان و میراث فرهنگی، تاریخ شفاهی زنان، زنان و تحولات اجتماعی و سیاسی و نقش زنان در حفظ زبان‌ها و فرهنگ‌های بومی، از جمله زمینه‌های پیشنهادی برای توسعه فعالیت‌های علمی آینده به شمار می‌رود.
وی همچنین بر ضرورت استمرار ارتباط و همکاری میان نمایندگی استانی و انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران پس از پایان همایش تأکید کرد و تشکیل شبکه‌ای از پژوهشگران و بانوان علاقه‌مند در استان، تبادل اطلاعات و منابع، معرفی موضوعات پژوهشی، همکاری در تدوین مقالات و کتاب‌ها و برنامه‌ریزی مشترک برای نشست‌های علمی را از راهکارهای توسعه پایدار مطالعات تاریخ زنان دانست.
در بخش دیگری از پیشنهادها، بر ضرورت گردآوری و انتشار مقالات پذیرفته‌شده، چکیده پژوهش‌ها و در صورت امکان مجموعه‌ای از روایت‌های شفاهی و مستندات تاریخی تأکید شد. تهیه گزارش نهایی از دستاوردها، انتشار محتوای علمی و فرهنگی همایش و معرفی پژوهش‌های انجام‌شده نیز می‌تواند به افزایش بهره‌مندی پژوهشگران و علاقه‌مندان در سراسر کشور کمک کند و زمینه استفاده از نتایج همایش در پژوهش‌ها و برنامه‌های علمی آینده را فراهم سازد.
پیشنهاد ایجاد آرشیو مستندات تاریخ زنان سیستان و بلوچستان
ایجاد آرشیوی مستند از تاریخ زنان سیستان و بلوچستان، از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده در این نشست بود. بر این اساس، پیشنهاد شد با همکاری انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران، دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی استان، فرایند گردآوری و سامان‌دهی عکس‌ها، فیلم‌ها، اسناد، خاطرات، مصاحبه‌ها و سایر مدارک مرتبط با تاریخ زنان آغاز شود. چنین آرشیوی می‌تواند در آینده به مرجعی برای پژوهشگران و دانشجویان تبدیل شود و از فراموشی بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی استان جلوگیری کند. گردآوری مستندات از شهرهای مختلف، ثبت مشخصات و اطلاعات هر سند و رعایت اصول اخلاقی و حقوق صاحبان آثار، از جمله مواردی است که باید در طراحی این طرح مورد توجه قرار گیرد.
تأکید بر تبدیل همایش به نقطه آغاز یک جریان پژوهشی مستمر
علوی در جمع‌بندی سخنان خود، مجموعه فعالیت‌ها و پیگیری‌های انجام‌شده در جایگاه نماینده انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران در استان سیستان و بلوچستان و دبیر اجرایی استانی همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» را در راستای پیشبرد امور علمی، فرهنگی و اجرایی همایش و فراهم‌سازی زمینه مشارکت گسترده‌تر ظرفیت‌های استانی تشریح کرد. ارتباط با دبیرخانه مرکزی همایش در تهران، گردآوری و ارسال محتوای تصویری و مستندات، اطلاع‌رسانی در مراکز علمی و دانشگاهی، ایجاد بستر ارتباطی میان بانوان فرهیخته، گفت‌وگو با زنان کارآفرین، رایزنی با دانشگاه سیستان و بلوچستان، تعامل با مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری، پیگیری همکاری شورای اسلامی شهر و شهرداری زاهدان و رایزنی با اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، از جمله محورهای اصلی این فعالیت‌ها بوده است. وی با اشاره به اهمیت این همایش در ثبت و بازشناسی تاریخ زنان، ابراز امیدواری کرد تداوم تعاملات و پیگیری‌ها زمینه مشارکت گسترده‌تر پژوهشگران و بانوان استان، معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده تاریخی و فرهنگی و تقویت جایگاه تاریخ محلی زنان سیستان و بلوچستان را فراهم سازد.
علوی در پایان تأکید کرد که برگزاری این همایش نباید پایان یک مسیر باشد، بلکه می‌تواند نقطه آغاز حرکتی مستمر برای بازشناسی نقش زنان در تاریخ این سرزمین و توسعه پژوهش‌های علمی در این حوزه باشد. به گفته وی، تحقق این هدف نیازمند همکاری پیوسته انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران با دانشگاه‌ها، نهادهای فرهنگی و اجرایی، پژوهشگران و بانوان فرهیخته استان است. او همچنین بر ضرورت تداوم همکاری با انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران، پیگیری طرح‌های پژوهشی مشترک و فراهم‌سازی زمینه مشارکت بیشتر زنان در ثبت و بازشناسی تاریخ محلی تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد هم‌افزایی ظرفیت‌های علمی و فرهنگی، حمایت نهادهای مسئول و مشارکت فعال بانوان، به جبران خلأهای موجود در منابع تاریخی، ثبت تجربه‌های زیسته زنان و معرفی سهم آنان در تاریخ و فرهنگ ایران منجر شود.
مرجان محمدتقی| اقتصاد و فناوری
