اسماء شهریاری|وکیل پایه یک دادگستری / دانش پژوه دکتری حقوق بین الملل
در دهههای اخیر، ملت ایران به عنوان یکی از ملتهای پیشرو در جهان اسلام، همواره هدف تهدیدها، تحریمها و اقدامات خصمانه قدرتهای فرامنطقهای بهویژه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی بوده است. با این حال، آنچه همواره موجب برتری و تداوم ثبات ملی ایران شده، روحیه مقاومت، انسجام اجتماعی و پایبندی به استقلال و تمامیت ارضی کشور است؛ روحیهای که در عین وجه انسانی و فرهنگی، پشتوانهای حقوقی و مشروع در نظام بینالملل نیز دارد.
مشروعیت دفاع و مقاومت بر اساس حقوق بینالملل
مطابق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، هر کشور در صورت وقوع حمله مسلحانه حق ذاتی دفاع از خود را دارد. این ماده، یکی از بنیادیترین اصول حقوق بینالملل معاصر است و به صراحت تأکید دارد که دولتها میتوانند تا زمان اتخاذ اقدامات لازم از سوی شورای امنیت، به دفاع فردی یا جمعی متوسل شوند.
در چارچوب این اصل، ایستادگی ایران در برابر هرگونه تجاوز مستقیم یا غیرمستقیم – از جمله حملات سایبری، تروریسم نیابتی و نقض حاکمیت ملی – در کاملترین حالت، منطبق بر حقوق مشروع دفاع از خود ارزیابی میشود.
از منظر حقوق بشردوستانه نیز، ملتها حق دارند در برابر نیروهای اشغالگر یا مداخلهگر خارجی مقاومت کنند. این اصل در قطعنامه ۲۶۲۵ مجمع عمومی سازمان ملل (اعلامیه روابط دوستانه ۱۹۷۰) به رسمیت شناخته شده و تصریح میکند که هیچ کشوری حق ندارد تحت هیچ عنوان در امور داخلی دولت دیگر دخالت کند یا با تهدید، حاکمیت آن را مخدوش سازد.
نقش مردم ایران در تحقق حق تعیین سرنوشت
افزون بر حق دفاع، اصل تعیین سرنوشت ملتها (Self-Determinatiرگونه اقدام خصمانه علیه ایران که موجب تهدید حاکمیت یا امنیت سرزمینی کشور شود، زمینهساز اعمال حق دفاع مشروع اسon) نیز پشتوانه حقوقی مهمی برای مقاومت ایران به شمار میرود. منشور ملل متحد و میثاقهای بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) این حق را تضمین کردهاند. طبق این اصل، هیچ ملتی نمیتواند تحت سلطه، فشار یا تصمیم بیگانگان قرار گیرد. رفتار دولتها و ملتهایی که در برابر سیاستهای سلطهگرانه میایستند، جلوهای از استقلال اراده جمعی ملتها است.
ملت ایران، با تکیه بر همین مبانی، طی دههها در برابر سیاستهای فشار حداکثری، تحریمهای غیرقانونی و تهدیدهای نظامی ایستادگی کرده است. این ایستادگی نه تنها جلوهای از مقاومت مشروع در برابر تجاوز محسوب میشود، بلکه یادآور این واقعیت است که قدرت ملی برآمده از اراده مردم، مهمترین رکن امنیت پایدار هر کشور است.
بر اساس اصول پذیرفتهشدهی حقوق بینالملل، هت. مقاومت مردم ایران، نه اقدامی تهاجمی بلکه پاسخی مشروع و ضروری در دفاع از استقلال، ثبات و کرامت ملی است؛ مقاومتی که از دل تاریخ، فرهنگ و حقوق بینالملل برمیخیزد و نمادی از پیوند میان قانون، وجدان و هویت ملی ایرانیان به شمار میآید.
