در حاشیه رویداد تخصصی «هوش مصنوعی در حوزه سلامت» که با همت پارک علم و فناوری استان البرز و میزبانی دانشگاه علوم پزشکی البرز برگزار شد، دکتر میرابراهیم صدیق، مدیرکل سرمایهگذاری و اشتغال استانداری البرز و دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی البرز، در گفتوگوی اختصاصی با «اقتصاد و فناوری» بر ضرورت استفاده هدفمند از هوش مصنوعی در حوزه سلامت، تقویت پیوند دانشگاه و صنعت، تبدیل ایدههای علمی به محصولات و کسبوکارهای دانشبنیان و نقش این فناوری در ایجاد سرمایهگذاری و اشتغال پایدار تأکید کرد.
میرابراهیم صدیق: برگزاری این رویداد را میتوان فرصتی ارزشمند برای گفتوگو درباره یکی از مهمترین تحولات علمی و فناوری عصر حاضر دانست. حضور پژوهشگران، استادان دانشگاه، دانشجویان، فعالان حوزه فناوری، صاحبان ایده، استارتاپها و ارائه پایاننامههای مرتبط با هوش مصنوعی و سلامت، بخشی از ظرفیت علمی و فناورانه موجود در استان البرز را به نمایش گذاشت.
اهمیت چنین رویدادهایی در این است که بتوانیم از ظرفیتهای علمی موجود، مسیر مشخصی برای تولید محصول، ارائه خدمات، جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال ایجاد کنیم.
اقتصاد و فناوری: امروز هوش مصنوعی تقریباً وارد تمام حوزههای زندگی شده است. این فناوری چه جایگاهی در آینده اقتصاد و مدیریت خواهد داشت؟
میرابراهیم صدیق: هوش مصنوعی دیگر موضوعی محدود به یک رشته دانشگاهی یا یک بخش خاص نیست و بهسرعت در حال ورود به حوزههای مختلف از جمله صنعت، کشاورزی، آموزش، حملونقل، مدیریت شهری، بانکداری، سرمایهگذاری، محیط زیست و سلامت است. از این منظر، مواجهه با هوش مصنوعی فقط یک ضرورت فناورانه نیست، بلکه بخشی از تحول در شیوه مدیریت، تولید، ارائه خدمات و تصمیمگیری در آینده محسوب میشود. برای مدیران و سیاستگذاران نیز شناخت ظرفیتهای این فناوری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده صحیح از هوش مصنوعی میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، تحلیل دقیقتر اطلاعات، شناسایی فرصتهای جدید و تصمیمگیری هوشمندانهتر کمک کند.
اقتصاد و فناوری: حوزه سلامت یکی از مهمترین محورهای این رویداد بود. هوش مصنوعی چه ظرفیتهایی در این حوزه دارد؟
میرابراهیم صدیق: سلامت یکی از مهمترین عرصههای کاربرد هوش مصنوعی است. تشخیص زودهنگام بیماریها، تحلیل تصاویر پزشکی، پردازش اطلاعات بیماران، کمک به تصمیمگیری پزشکان، مدیریت منابع درمانی، پیشبینی برخی الگوهای بیماری، توسعه دارو و تجهیزات پزشکی و بهبود فرآیندهای بیمارستانی، تنها بخشی از ظرفیتهای این فناوری در حوزه سلامت است. اما باید توجه داشت که سلامت مستقیماً با جان، کرامت و حقوق انسانها ارتباط دارد. بنابراین استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه باید همراه با اصول اخلاقی، حفظ محرمانگی اطلاعات، نظارت انسانی و مسئولیتپذیری حرفهای باشد.
هوش مصنوعی میتواند توانایی پزشک و متخصص را افزایش دهد، اما تصمیمگیری نهایی و مسئولیت حرفهای را نمیتوان صرفاً به یک الگوریتم واگذار کرد.
اقتصاد و فناوری: با توجه به گسترش روزافزون استفاده از هوش مصنوعی در حوزه سلامت، به نظر شما امروز مهمترین نکتهای که باید در استفاده از این فناوری مورد توجه قرار گیرد چیست؟
میرابراهیم صدیق: هوش مصنوعی باید ابزاری برای تقویت تواناییهای انسان باشد، نه جایگزینی برای اندیشه، قضاوت و مسئولیت انسانی.
این فناوری میتواند حجم بسیار زیادی از اطلاعات را در مدت کوتاهی تحلیل کند، الگوها را شناسایی کند، گزینههای مختلف را در اختیار ما قرار دهد و در تصمیمسازی کمککننده باشد؛ اما در نهایت این انسان است که باید نتایج را ارزیابی کند، ملاحظات اخلاقی و انسانی را در نظر بگیرد و مسئولیت تصمیم نهایی را بپذیرد.
به بیان ساده، نباید اجازه دهیم سرعت و قدرت پردازش ماشین جای عمق اندیشه و مسئولیتپذیری انسان را بگیرد. هوش مصنوعی نباید جای اندیشیدن را بگیرد؛ بلکه باید ابزاری برای بهتر اندیشیدن باشد.
اقتصاد و فناوری: یکی از بخشهای قابل توجه رویداد، معرفی پایاننامهها، ایدهها و استارتاپهای حوزه هوش مصنوعی و سلامت بود. این ظرفیت چگونه میتواند به اقتصاد و اشتغال کمک کند؟
میرابراهیم صدیق: بسیاری از ایدههای ارزشمند در دانشگاهها و مراکز علمی شکل میگیرند، اما زمانی میتوانند اثر واقعی خود را در جامعه نشان دهند که مسیر تبدیل آنها به محصول، شرکت، کسبوکار و سرمایهگذاری فراهم شود.
در این مسیر، ارتباط میان دانشگاه، پارک علم و فناوری، شرکتهای دانشبنیان، مراکز درمانی، بخش خصوصی، سرمایهگذاران و دستگاههای اجرایی اهمیت زیادی دارد.
اگر این زنجیره بهدرستی شکل بگیرد، یک پایاننامه میتواند به یک ایده فناورانه تبدیل شود، ایده به محصول برسد، محصول زمینه شکلگیری یک شرکت را فراهم کند و در نهایت شرکت به فرصت سرمایهگذاری و اشتغال تبدیل شود.
این همان نقطهای است که دانش و فناوری میتواند مستقیماً به توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار کمک کند.
میرابراهیم صدیق: البرز از ظرفیتهای ارزشمندی در حوزههای دانشگاهی، علمی، دارویی، پزشکی، صنعتی و شرکتهای دانشبنیان برخوردار است و میتواند در توسعه اقتصاد مبتنی بر فناوریهای نوین نقش مهمی داشته باشد. از منظر سرمایهگذاری، باید این ظرفیتها شناسایی و به فرصتهای واقعی و قابل سرمایهگذاری تبدیل شوند و میان صاحبان ایده و سرمایهگذاران ارتباط مؤثر شکل بگیرد. البته هدف فقط جذب سرمایه نیست؛ بلکه باید به دنبال سرمایهگذاری مولد، ایجاد ارزش افزوده، توسعه فناوری و ایجاد اشتغال پایدار باشیم. هوش مصنوعی نیز میتواند در این مسیر بهعنوان یکی از پیشرانهای اقتصاد دانشبنیان و تحول در مدلهای کسبوکار مورد استفاده قرار گیرد.
اقتصاد و فناوری: برای تحقق این هدف، چه میزان باید روی نیروی انسانی و آموزش تمرکز کرد؟
میرابراهیم صدیق: توسعه هوش مصنوعی تنها با خرید تجهیزات یا راهاندازی سامانههای نرمافزاری محقق نمیشود. مهمترین سرمایه در این مسیر، نیروی انسانی متخصص و توانمند است. دانشگاهها باید دانشجویانی تربیت کنند که علاوه بر آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی، توانایی تحلیل، تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله و ارزیابی خروجیهای این فناوری را نیز داشته باشند. دانشجو و پژوهشگر باید یاد بگیرد که هوش مصنوعی را بهعنوان یک ابزار قدرتمند در کنار دانش و تخصص خود به کار گیرد، نه اینکه تفکر و استقلال علمی خود را به آن واگذار کند.
اقتصاد و فناوری: در پایان، چه انتظاری از تداوم چنین رویدادهایی در استان دارید؟
میرابراهیم صدیق: امیدوارم این رویداد صرفاً به یک برنامه یکروزه محدود نماند و بتواند به ایجاد ارتباطات جدید، حمایت از ایدههای فناورانه، توسعه استارتاپها، جذب سرمایه و شکلگیری کسبوکارهای نوآورانه در حوزه سلامت منجر شود. از پارک علم و فناوری استان، دانشگاه علوم پزشکی و تمامی مدیران، استادان، پژوهشگران، دانشجویان، صاحبان پایاننامهها، استارتاپها و دستاندرکاران برگزاری این رویداد تشکر میکنم. ظرفیت علمی و فناورانه ارزشمندی در استان وجود دارد و با استمرار چنین برنامههایی میتوان ارتباط میان دانشگاه، فناوری، سلامت و سرمایهگذاری را تقویت کرد.
در نهایت باید تأکید کنم که هوش مصنوعی بدون تردید یکی از فناوریهای مهم شکلدهنده آینده خواهد بود، اما آینده را صرفاً فناوری نمیسازد. این انسان است که باید فناوری را در مسیر درست به کار گیرد. ما باید هوش مصنوعی را بشناسیم و از ظرفیتهای آن برای افزایش بهرهوری، توسعه علمی، ارتقای سلامت، سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال استفاده کنیم؛ اما در تمام این مسیر، جایگاه اندیشه، اخلاق، اختیار و مسئولیت انسانی باید حفظ شود.
مرجان محمدتقی|اقتصاد و فناوری
