مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی تازه، مصرف برق استخراج رمزارز در ایران را بین ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد کرده است؛ مصرفی که در صورت تأمین برق از نیروگاههای حرارتی، به حدود ۸.۴۶ میلیارد کیلوواتساعت برق در سال و معادل حدود ۱.۵ میلیارد دلار هزینه سوخت نیاز دارد. این گزارش در عین حال تأکید میکند که استخراج رمزارز، علت اصلی ناترازی برق کشور نیست، اما کنترل مصرف غیرمجاز آن میتواند از شدت کمبود برق در دورههای اوج مصرف بکاهد.
به گزارش پایگاه خبری اقتصاد و فناوری، گزارش تازه مرکز پژوهشهای مجلس با عنوان «برآورد تأثیر استخراج رمزارزها بر مصرف برق کشور»، میزان توان مصرفی استخراج رمزارز در ایران را با توجه به روش محاسبه و دامنه برآورد، حدود ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات اعلام کرده است.
بر اساس این گزارش، پژوهشگران برای برآورد مصرف برق استخراج رمزارز از دو روش استفاده کردهاند؛ روش نخست بر پایه سهم ایران از هشریت جهانی و روش دوم بر اساس بررسی تغییرات بار شبکه در دوره قطعی سراسری اینترنت در دیماه ۱۴۰۴.
در روش دوم، متوسط بار پایه شبکه در ساعات ۳ تا ۵ بامداد پس از قطعی اینترنت حدود ۹۲۷ مگاوات کاهش یافته است. با این حال، مرکز پژوهشهای مجلس تصریح کرده که نمیتوان تمام این کاهش را به ماینرها نسبت داد؛ زیرا بخشی از آن ممکن است ناشی از کاهش فعالیت مراکز داده، سرورها و سایر زیرساختهای وابسته به اینترنت باشد. همچنین ماینرهایی که از مسیرهای ارتباطی جایگزین استفاده میکنند، ممکن است در این برآورد دیده نشده باشند.
برآورد مبتنی بر هشریت نیز پیش از وقوع جنگ رمضان، مصرف برق استخراج رمزارز در ایران را حدود ۱۰۳۷ تا ۱۱۵۰ مگاوات تخمین زده است. نزدیک بودن نتایج دو روش، مبنایی برای قرار دادن مصرف در محدوده ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات فراهم کرده است؛ هرچند این رقم همچنان یک برآورد تحلیلی است و نه اندازهگیری مستقیم تمام ماینرهای فعال کشور.
سهم ماینرها از ناترازی برق چقدر است؟
مرکز پژوهشهای مجلس اعلام کرده است که مصرف استخراج رمزارز در دوره چهارماهه گرم سال، حدود ۶ درصد از ناترازی توان برق کشور در اوج تابستان را شامل میشود.در عین حال، اگر معیار، کسری انرژی ماهانه در دوره گرم سال باشد، سهم این بخش حدود ۱۴ درصد برآورد شده است. تفاوت این دو عدد به میان «توان» و «انرژی» بازمیگردد؛ مگاوات ظرفیت یا بار لحظهای را نشان میدهد، در حالی که کیلوواتساعت میزان انرژی مصرفشده در طول زمان را اندازهگیری میکند.
بر اساس سناریوی مطرحشده در گزارش، حذف مصرف استخراج رمزارز میتواند بر توزیع ساعات دارای کسری برق نیز اثرگذار باشد؛ با این حال، گزارش صراحتاً تأکید میکند که استخراج رمزارز عامل اصلی ناترازی برق کشور نیست و حذف این مصرف به معنای برطرف شدن کامل بحران برق نخواهد بود.
هزینه ۱.۵ میلیارد دلاری سوخت
یکی از مهمترین بخشهای گزارش به هزینه تأمین انرژی مورد نیاز استخراج رمزارز اختصاص دارد.
اگر برق مورد نیاز این فعالیت بهطور کامل از نیروگاههای حرارتی تأمین شود، مصرف سالانه برق آن حدود ۸.۴۶ میلیارد کیلوواتساعت برآورد میشود. تولید این میزان برق به حدود ۲.۱ میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز نیاز دارد. مرکز پژوهشهای مجلس با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی با قیمت حداقل ۷۰ سنت برای هر لیتر، هزینه سالانه سوخت مورد نیاز را حدود ۱.۵ میلیارد دلار برآورد کرده است. این رقم شامل هزینه تبدیل سوخت به برق و همچنین خسارت ناشی از کاهش تولید در بخشهای اقتصادی نیست.
چرا استخراج غیرمجاز اهمیت بیشتری پیدا میکند؟
بر اساس یافتههای گزارش، استخراج رمزارز با تجهیزات مورد بررسی در بخش خانگی و با تعرفههای بالاتر، توجیه اقتصادی محدودی دارد، اما در بخشهایی مانند صنعتی، کشاورزی و تجاری امکان سودآوری بیشتری دارد. به همین دلیل، بخشی از فعالیت غیرمجاز میتواند از طریق انشعابهای غیرمجاز، تعرفههای یارانهای یا استفاده از برق داخلی نیروگاهها انجام شود.
مرکز پژوهشهای مجلس همچنین بر این موضوع تأکید دارد که شناسایی استخراج غیرمجاز صرفاً با مقایسه میزان مصرف مشترکان کافی نیست و استفاده از سامانههای هوشمند، تحلیل الگوی بار، بررسی تلفات غیرفنی، تطبیق مصرف فیدرها و مشترکان با دادههای ترافیک اینترنت و بررسی مصرف داخلی نیروگاهها میتواند در شناسایی دقیقتر مؤثر باشد.
بر اساس دادههای مطرحشده در گزارش، تاکنون حدود ۲۵۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز برق شناسایی شده و برآورد شده است که میزان مشابهی نیز ممکن است همچنان شناسایی نشده باشد. این رقم البته شامل همه انواع مصرف غیرمجاز است و نباید تمام آن را به استخراج رمزارز نسبت داد.
