اختصاصی- اقتصاد و فناوری- برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، اگرچه هنوز به نتیجه قطعی منتهی نشده، اما بازارهای داخلی را وارد مرحلهای از «انتظار تحلیلی» کرده است؛ مرحلهای که در آن، انتظارات فعالان اقتصادی بیش از واقعیتهای رسمی، جهت حرکت بازار را تعیین میکند.
۱. بازار ارز؛ بازی انتظارات
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بازار ارز ایران بیش از آنکه به نتیجه رسمی مذاکرات واکنش نشان دهد، به «سیگنالهای روانی» واکنش میدهد.
در شرایط فعلی سه سناریو محتمل است:
انتشار سیگنال مثبت از روند مذاکرات → کاهش هیجانی نرخ ارز
ادامه ابهام → نوسان محدود در کانال فعلی
شکست یا تنش رسانهای → رشد انتظاری نرخ
نکته کلیدی اینجاست که بازار در وضعیت «صبر استراتژیک» قرار دارد. فعالان اقتصادی نه فروشنده قطعیاند، نه خریدار هیجانی.
۲. بازار طلا؛ پناهگاه سنتی ریسک
همزمان با افزایش اخبار مذاکرات، تقاضای احتیاطی در بازار طلا تقویت میشود. طلا در اقتصاد ایران همواره نقش سپر تورمی و پوشش ریسک سیاسی را ایفا کرده است.
اگر فضای دیپلماتیک به سمت ثبات حرکت کند، احتمال اصلاح قیمت طلا وجود دارد. اما در صورت تشدید تنش، طلا نخستین بازاری خواهد بود که واکنش افزایشی نشان میدهد.
۳. اثر مذاکرات بر سرمایهگذاری در استارتاپها
در سالهای اخیر، مهمترین مانع رشد استارتاپها نه کمبود ایده، بلکه افزایش «ریسک سرمایهگذاری» بوده است.
بر اساس گزارشهای سرمایهگذاری خطرپذیر منتشرشده توسط CB Insights و پایگاه داده استارتاپی Crunchbase
ریسک ژئوپلیتیک از مهمترین عوامل خروج سرمایه از بازارهای نوظهور است.
در صورت کاهش تنش:
ارزشگذاری استارتاپها تثبیت میشود
سرمایهگذاران داخلی جسورتر میشوند
سرمایه ایرانیان خارج از کشور امکان بازگشت مییابد
اما در صورت تداوم ابهام:
سرمایه به سمت داراییهای امنتر حرکت میکند
استارتاپهای مرحله رشد با بحران تأمین مالی مواجه میشوند
۴. همکاریهای فناوری بینالمللی؛ گره زیرساختی
تحریمها علاوه بر محدودیت مالی، دسترسی شرکتهای فناوری به زیرساختهای جهانی را نیز دشوار کرده است.
عدم امکان همکاری مستقیم با سرویسهایی مانند
Amazon Web Services و Google Cloud هزینه عملیاتی شرکتهای ایرانی را افزایش داده است.
در صورت بهبود روابط:
صادرات خدمات دیجیتال تسهیل میشود
قراردادهای رسمی فناوری قابل اجرا میشود
اقتصاد دیجیتال سهم بیشتری در تولید ناخالص داخلی پیدا میکند
۵. پیامد روانی بر نخبگان فناوری
ثبات سیاسی یکی از عوامل کلیدی در تصمیم نخبگان برای ماندن یا مهاجرت است.
فضای مبهم اقتصادی، انگیزه خروج نیروی متخصص را تقویت میکند.
اگر مذاکرات به کاهش ریسک منجر شود، میتوان انتظار داشت روند مهاجرت متخصصان فناوری تا حدی کند شود.
جمعبندی تحلیلی
مذاکرات اخیر را نباید صرفاً یک رویداد سیاسی تلقی کرد.
این گفتوگوها میتوانند مستقیماً بر:
بازار ارز
طلا
سرمایهگذاری خطرپذیر
آینده اقتصاد دیجیتال
تأثیرگذار باشند.
بازار ایران اکنون در فاز «انتظار عقلانی» قرار دارد.
نتیجه مذاکرات هرچه باشد، آنچه تعیینکننده است، میزان کاهش یا افزایش ریسک سیستماتیک اقتصاد کشور خواهد بود.
اقتصاد ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند «ثبات پیشبینیپذیر» است؛ ثباتی که میتواند موتور سرمایهگذاری و نوآوری را دوباره فعال کند.
گروه اقتصاد و پژوهش اقتصاد و فناوری
