مدیرکل اطلاعات استان البرز در سومین کارگاه و سومین دوره از سلسله نشستهای سواد رسانهای خبرنگاران و اصحاب رسانه استان البرز، با تشریح ابعاد جنگ شناختی و نقش فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در تولید محتوای جعلی، گفت: هدف جنگ شناختی صرفاً فریب مخاطب نیست، بلکه میتواند با ایجاد سردرگمی و فرسایش اعتماد، ذهن جامعه را در تشخیص حقیقت دچار اختلال کند.
به گزارش پایگاه خبری اقتصاد و فناوری، سومین کارگاه و سومین دوره از سلسله نشستهای سواد رسانهای خبرنگاران و اصحاب رسانه استان البرز امروز شنبه چهارم مهرماه و با محوریت جنگ شناختی، دستکاری افکار عمومی، هوش مصنوعی و ضرورت تقویت پدافند شناختی برگزار شد.
مدیرکل اطلاعات استان البرز در این نشست با اشاره به پیچیدهتر شدن شیوههای اثرگذاری بر افکار عمومی اظهار کرد: یکی از ابعاد مهم جنگ شناختی، ایجاد فضایی از اخبار و روایتهای متناقض است که در نهایت رسیدن مخاطب به حقیقت را دشوار میکند.
وی افزود: هنگامی که جامعه در میان هزاران خبر متناقض قرار میگیرد، ممکن است اعتماد افراد نهتنها به یک خبر یا رسانه، بلکه به کلیت فضای اطلاعرسانی کاهش پیدا کند و در نتیجه، مخاطب به دلیل خستگی ذهنی و اطلاعاتی، به سمت انفعال سوق داده شود.
مدیرکل اطلاعات استان البرز با اشاره به ورود هوش مصنوعی به عرصه تولید محتوا ادامه داد: از سالهای اخیر و با توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، مرحله جدیدی از تولید و انتشار محتوای جعلی شکل گرفته است؛ بهگونهای که امروز میتوان تصاویر، صداها و ویدئوهایی بسیار نزدیک به واقعیت تولید کرد.
وی تصریح کرد: در گذشته جعل یک تصویر یا فیلم نیازمند امکانات و تخصص بیشتری بود، اما امروز با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی میتوان ویدئویی از یک مقام سیاسی یا چهره شناختهشده تولید کرد که در آن فرد سخنانی را بیان میکند که اساساً هیچگاه مطرح نکرده است.
او با بیان اینکه مسئله اصلی تنها فریب مستقیم مخاطب نیست، گفت: گاهی هدف از انتشار روایتهای متناقض این است که دیوار اعتماد جامعه نسبت به منابع مختلف اطلاعاتی تضعیف شود. وقتی برای یک اتفاق مهم، چندین تصویر و ویدئوی ظاهراً واقعی منتشر میشود که یکدیگر را نقض میکنند، مخاطب با نوعی سردرگمی و سرگیجه فکری مواجه میشود.
مدیرکل اطلاعات استان البرز ادامه داد: در چنین شرایطی، ذهن انسان ممکن است برای فرار از اضطراب ناشی از ابهام، به باورهای قبلی خود پناه ببرد و اطلاعاتی را راحتتر بپذیرد که با پیشفرضها و باورهایش هماهنگ باشد؛ حتی اگر آن اطلاعات فاقد شواهد کافی باشد.
وی این وضعیت را یکی از چالشهای مهم جنگ شناختی دانست و بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی نسبت به شیوههای اثرگذاری بر ذهن تأکید کرد.
مدیرکل اطلاعات استان البرز همچنین «بهداشت ذهنی» را یکی از نخستین گامهای پدافند شناختی عنوان کرد و گفت: همانطور که برای سلامت جسم خود مراقبت میکنیم، باید برای سلامت ذهن نیز اصول و مراقبتهایی داشته باشیم.
وی افزود: یکی از مهمترین این اصول، مکث پیش از واکنش و بازنشر است. زمانی که یک خبر یا محتوا احساساتی مانند خشم، ترس یا هیجان شدید ایجاد میکند، باید پیش از انتشار از خود بپرسیم که آیا این خبر واقعاً مبتنی بر واقعیت و شواهد است یا صرفاً برای تحریک احساسات ما تولید شده است.
او با تأکید بر اهمیت «تلقیح روانی» در مقابله با جنگ شناختی گفت: شناخت تکنیکهای مورد استفاده در عملیات روانی و دستکاری رسانهای میتواند میزان اثرگذاری این تکنیکها بر مخاطب را کاهش دهد. وقتی فرد با شیوههای ایجاد ترس، تحریک احساسات، تیترسازی هیجانی و انتشار محتوای جعلی آشنا باشد، امکان ارزیابی آگاهانهتر محتوا برای او فراهم میشود.
مدیرکل اطلاعات استان البرز در ادامه به اهمیت نقش رسانهها در مدیریت فضای روایت اشاره کرد و گفت: جامعه نباید اجازه دهد دیگران تمام روایت زندگی اجتماعی آن را شکل دهند؛ رسانهها، نخبگان و فعالان اجتماعی باید بتوانند روایتهایی دقیق، منطقی و مبتنی بر واقعیتهای ملموس جامعه ارائه کنند.
وی خاطرنشان کرد: اگر روایتهای درست و مبتنی بر واقعیت در فضای عمومی حضور نداشته باشند، خلأ ایجادشده میتواند با اطلاعات نادرست، روایتهای مسموم و محتوای گمراهکننده پر شود.
او تأکید کرد: پدافند شناختی صرفاً دفاع در برابر عملیات روانی نیست، بلکه حضور فعال در میدان روایت، ارائه واقعیت، تقویت امید واقعبینانه و کمک به جامعه برای فهم صحیح تحولات است.
مدیرکل اطلاعات استان البرز در پایان گفت: باید یاد بگیریم چگونه معنای زندگی جمعی خود را بر اساس واقعیتها و شناخت درست از شرایط شکل دهیم؛ زیرا اگر خودمان روایت دقیق و مستند از واقعیت ارائه نکنیم، دیگران میتوانند با استفاده از ابزارهای نوین و فناوریهای هک ذهن، روایت خود را برای جامعه و درباره جامعه ما تولید کنند.
