اختصاصی- اقتصاد و فناوری
دونالد ترامپ در شرایطی از نفت ونزوئلا برای بازسازی ذخایر راهبردی آمریکا سخن میگوید که بخش مهمی از نفت وعدهدادهشده هنوز باید از میادینی استخراج شود که سالها با کمبود سرمایهگذاری و فرسودگی زیرساخت مواجه بودهاند؛ مسئلهای که میتواند فاصله میان یک توافق بزرگ روی کاغذ و ورود واقعی نفت به بازار آمریکا را بسیار طولانی کند.
به گزارش اقتصاد و فناوری، وعده تازه دونالد ترامپ برای استفاده از نفت ونزوئلا در بازسازی ذخایر راهبردی آمریکا، در نگاه نخست یک معامله بزرگ انرژی به نظر میرسد؛ اما بررسی جزئیات توافق نشان میدهد اجرای آن با مجموعهای از پرسشهای فنی، اقتصادی، حقوقی و زیرساختی مواجه است.
ترامپ اعلام کرده نفت حاصل از توافق جدید واشنگتن و کاراکاس میتواند برای پر کردن دوباره ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) مورد استفاده قرار گیرد؛ ذخایری که در ماههای اخیر به حدود ۲۹۰ میلیون بشکه رسیده و در نزدیکی پایینترین سطح چند دهه اخیر قرار دارد.
مشکل از جایی آغاز میشود که «ذخیره نفت» با «تولید نفت» یکی نیست
بر اساس گزارش تازه رویترز، توافق آمریکا و ونزوئلا شامل ۱۷ میدان نفتی با مجموع ذخایر اثباتشدهای در حدود ۶۵ میلیارد بشکه است؛ اما این ارقام به معنای آن نیست که چنین حجمی آماده استخراج یا انتقال به آمریکا باشد. بخش مهمی از این ذخایر در کمربند نفتی اورینوکو قرار دارد؛ منطقهای که بخش قابل توجهی از نفت آن فوقسنگین است و توسعه آن به سرمایهگذاری، تجهیزات و زیرساختهای مناسب نیاز دارد.
تحلیل کارشناسانی که رویترز به آنها استناد کرده نشان میدهد برداشت کامل از ذخایر قابل بازیافت این میادین میتواند بیش از ۲۵ سال زمان ببرد. بنابراین، عدد ۶۵ میلیارد بشکه بیشتر بیانگر اندازه ذخایر تحت پوشش توافق است تا میزان نفتی که میتواند در کوتاهمدت وارد بازار شود.
ونزوئلا نفت دارد؛ اما رساندن آن به بازار داستان دیگری است
صنعت نفت ونزوئلا طی سالهای گذشته با افت سرمایهگذاری، آسیب زیرساختها و کاهش ظرفیت عملیاتی مواجه شده است.
رویترز در بررسی ساختار توافق جدید تأکید کرده که ترکیبی از میدانهای فعال و غیرفعال در این قرارداد وجود دارد؛ به این معنا که بخشی از تولید میتواند از ظرفیت موجود آغاز شود، اما افزایش قابل توجه تولید نیازمند بازسازی تأسیسات و توسعه میدانهای جدید خواهد بود.
به همین دلیل، حتی اگر سرمایهگذاریهای وعده دادهشده انجام شود، افزایش تولید نفت ونزوئلا یک فرآیند تدریجی خواهد بود، نه اتفاقی که بتواند به سرعت میلیونها بشکه نفت جدید را وارد بازار کند.
نفت سنگین؛ چالش پالایشگاههای آمریکایی
مسئله بعدی، ماهیت نفت ونزوئلاست. بخش قابل توجهی از نفت این کشور سنگین و فوقسنگین است و پالایش آن به تجهیزات و پالایشگاههای متناسب نیاز دارد. بنابراین، موضوع صرفاً تولید نفت نیست؛ آمریکا باید بتواند نفت تولیدشده را با هزینه و ظرفیت مناسب پالایش و مصرف کند.
به همین دلیل، ورود نفت ونزوئلا به زنجیره انرژی آمریکا میتواند برای برخی پالایشگاههای مجهز مزیت داشته باشد، اما نمیتوان آن را معادل ورود فوری و بدون محدودیت نفت خام به بازار آمریکا دانست.
توافقی بزرگ با پرسشهای حقوقی
ابعاد حقوقی قرارداد نیز یکی دیگر از نقاط بحثبرانگیز است. رویترز گزارش داده که کارشناسان انرژی و حقوقی درباره نحوه انعقاد توافق، سازوکار انتخاب شرکتهای بهرهبردار و چگونگی اجرای قرارداد پرسشهایی مطرح کردهاند و خواستار شفافیت بیشتر درباره متن قرارداد شدهاند.
در واقع، اندازه تاریخی توافق لزوماً به معنای اجرای سریع آن نیست؛ هرچه پروژه بزرگتر و وابسته به زیرساختهای بیشتری باشد، موانع حقوقی، مالی و عملیاتی نیز اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
ترامپ روی یک ذخیره نفتی کمرمق حساب باز کرده است
این طرح در شرایطی مطرح شده که ذخایر راهبردی آمریکا خود با فشار قابل توجهی مواجه است. رویترز موجودی SPR را حدود ۲۸۹.۷ میلیون بشکه گزارش کرده و هشدار داده که کاهش ذخایر، توان دولت آمریکا برای واکنش به شوکهای جدید عرضه نفت را محدودتر کرده است.بنابراین، انگیزه واشنگتن برای یافتن منبع جدید نفت قابل درک است؛ اما چالش اصلی این است که نفت ونزوئلا چه زمانی میتواند از مرحله قرارداد و سرمایهگذاری عبور کرده و به بشکههای واقعی قابل انتقال به آمریکا تبدیل شود.
یک معامله بزرگ، اما نه یک راهحل فوری
دولت ترامپ از این توافق بهعنوان یکی از بزرگترین معاملات انرژی تاریخ یاد میکند و کاخ سفید اعلام کرده شرکت طرف قرارداد قصد دارد تا ۱۰۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای نفتی ونزوئلا سرمایهگذاری کند.
اما گزارشهای مستقل نشان میدهد میان اعلام چنین سرمایهگذاری عظیمی و افزایش واقعی تولید فاصله وجود دارد.
از همین رو، مسئله اصلی برای بازار جهانی نفت نه میزان نفت موجود در زیرزمین ونزوئلا، بلکه سرعت تبدیل ذخایر زیرزمینی به تولید، انتقال و عرضه واقعی است. در صورت موفقیت این پروژه در سالهای آینده، ونزوئلا میتواند دوباره به یکی از بازیگران مهم بازار نفت تبدیل شود و آمریکا نیز به منبعی بلندمدت برای نفت سنگین دسترسی پیدا کند.
اما اگر وعدههای سرمایهگذاری با موانع فنی، حقوقی یا سیاسی روبهرو شود، آنچه امروز یک «معامله تاریخی» معرفی شده، ممکن است برای بازار نفت در کوتاهمدت تأثیر بسیار محدودتری از آنچه کاخ سفید انتظار دارد داشته باشد.
اقتصاد و فناوری در بررسی این توافق به یک نکته کلیدی میرسد:
ترامپ امروز روی نفتی حساب باز کرده که بخش قابل توجهی از آن هنوز باید تولید شود؛ بنابراین موفقیت این معامله نه در حجم ذخایر ونزوئلا، بلکه در توانایی تبدیل این ذخایر به بشکههای واقعی و قابلاتکا تعیین خواهد شد.
منابع: Reuters، Associated Press، کاخ سفید
