اقتصاد و فناوری_ استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران با بررسی پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، تأکید کرد که آینده ایران بیش از هر عامل دیگری به کیفیت تصمیمهای راهبردی، واقعبینانه و مبتنی بر خرد جمعی وابسته است و همزمان، این جنگ را عاملی مؤثر در شتابگرفتن روند گذار نظام بینالملل به سوی نظم چندقطبی دانست.
نشست تخصصی «واکاوی جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران» به همت انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و با همکاری خانه اندیشهورزان برگزار شد.
به گزارش اقتصاد و فناوری، دکتر جهانگیر کرمی، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران، در این نشست با بررسی ابعاد و پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: این رخداد از منظر حقوق بینالملل، نقض آشکار اصول بنیادین و قواعد آمره نظام بینالمللی محسوب میشود.
وی با اشاره به روند این درگیری افزود: این جنگ با عملیات هوایی و دریایی آغاز شد و با ترور شماری از مقامات، فرماندهان نظامی، نیروهای مسلح و شهروندان ایرانی ادامه یافت. در ادامه، جنگ در دو مرحله دوازدهروزه و چهلروزه جریان پیدا کرد و اگرچه طرفین بر سر یادداشت تفاهم آتشبس به توافق رسیدند، اما این توافق در مقاطعی با نقضهایی همراه بوده و چشمانداز آینده آن همچنان با ابهام روبهرو است.
کرمی با بیان اینکه اهمیت این جنگ تنها به ابعاد نظامی آن محدود نمیشود، تصریح کرد: بسیاری از روندهایی که آینده سیاسی، امنیتی، اقتصادی و منطقهای ایران را شکل خواهند داد، از دل این جنگ پدید آمده یا شتاب گرفتهاند.
وی ادامه داد: پرسش اصلی این است که این جنگ چه پیامدهایی برای ایران، منطقه و نظام بینالملل داشته و آینده آن چگونه قابل ارزیابی است. آینده ایران بیش از هر عامل دیگری به کیفیت تصمیمهای راهبردی، واقعبینانه و مبتنی بر خرد جمعی نخبگان بستگی دارد؛ تصمیمهایی که باید به دور از هیجان و افراطگرایی اتخاذ شوند. به تعبیر الکساندر ونت، «آینده ایران همان چیزی است که ما از آن میسازیم.»
این استاد دانشگاه تهران درباره ابعاد نظامی جنگ گفت: این درگیری در مقایسه با بسیاری از جنگهای معاصر، دامنهای نسبتاً محدود داشت و عمدتاً در حوزههای هوایی و دریایی جریان یافت و به یک جنگ زمینی گسترده منجر نشد. با وجود محدود بودن بازه زمانی جنگ، خسارتهای انسانی و اقتصادی آن قابل توجه بود.
وی با اشاره به پیامدهای داخلی جنگ افزود: این رخداد از یک سو آسیبپذیری کشور در حوزه پدافند هوایی و خسارتهای اقتصادی را آشکار کرد و از سوی دیگر، مدیریت تأمین نیازهای اساسی جامعه مانع از شکلگیری بحران فراگیر در حوزه کالاها و خدمات شد. همچنین تقویت همبستگی اجتماعی، افزایش وحدت ملی، حمایت عمومی از نیروهای مدافع کشور و ارتقای اعتمادبهنفس ملی از مهمترین پیامدهای داخلی این جنگ به شمار میرود.
کرمی درباره آثار منطقهای این جنگ نیز اظهار کرد: تحولات اخیر، آسیبپذیری متحدان آمریکا در برابر توانمندیهای نظامی ایران را نمایان کرد و بار دیگر نشان داد که امنیت در غرب آسیا ماهیتی بههمپیوسته دارد و بیثباتی در هر کشور میتواند سایر بازیگران منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: این جنگ همچنین پیوند میان امنیت و توسعه را بیش از گذشته آشکار کرد و نشان داد که دستیابی به توسعه پایدار منطقهای بدون کاهش تنشها و ایجاد ترتیبات امنیتی فراگیر امکانپذیر نیست.
این استاد روابط بینالملل ادامه داد: نزدیکی بیشتر برخی قدرتهای منطقهای از جمله ترکیه، پاکستان، مصر و عربستان سعودی در مواجهه با پیامدهای افزایش قدرت رژیم صهیونیستی، میتواند زمینهساز شکلگیری الگوی جدیدی از همکاریهای منطقهای باشد؛ ظرفیتی که بهرهگیری از آن مستلزم بازنگری در برخی رویکردهای سیاست خارجی ایران است.
کرمی در پایان با اشاره به پیامدهای بینالمللی این جنگ گفت: یکی از مهمترین نتایج این تحولات، تقویت روند گذار به نظم چندقطبی در نظام بینالملل است. این جنگ محدودیتهای قدرت ایالات متحده، آسیبپذیری توان دریایی این کشور و چالشهای راهبردهای نظامی آن را بیش از گذشته نمایان ساخت.
