اختصاصی- اقتصاد و فناوری- کسب مدال طلای ششمین دوره مسابقات بینالمللی نوآوری و اختراعات (IFIA INV) در ژنو، تنها یک افتخار علمی برای یک شرکت دانشبنیان ایرانی نیست؛ بلکه نمادی از ظرفیت فناوری ایران برای حضور در بازارهای جهانی است. مهندس امین زندوکیلی، بنیانگذار شرکت دانشبنیان «سبز شیمی کیمیاگران زند» مستقر در پارک علم و فناوری البرز، در گفتوگویی اختصاصی با اقتصاد و فناوری از مسیر شکلگیری این موفقیت، نقش پژوهش در صنعت، چالشهای تجاریسازی و آینده فناوریهای سبز سخن میگوید.
_بسیاری، مدال طلای IFIA را صرفاً یک موفقیت علمی میدانند. از نگاه شما این افتخار چگونه میتواند به یک مزیت اقتصادی، صنعتی و صادراتی برای ایران تبدیل شود؟
بیتردید کسب مدال طلای مسابقات بینالمللی اختراعات، فراتر از یک افتخار علمی است و برای بازارهای صنعتی نیز پیام روشنی دارد؛ اینکه پشت یک محصول صنعتی، یک تیم پژوهشی توانمند و فعال قرار دارد. همین موضوع اعتماد شرکتهای همکار و مشتریان را افزایش میدهد.
در «سبز شیمی کیمیاگران زند» تلاش کردهایم پژوهش را همواره در کنار تولید حفظ کنیم. تیم تحقیق و توسعه ما بهصورت مستمر در مسابقات علمی، انتشار مقالات و تألیف کتاب فعالیت دارد. سال گذشته نیز مقالهای در یک کنفرانس علمی در آلمان ارائه کردیم و کتابی در حوزه محیطزیست منتشر شد. این فعالیتها نشان میدهد که توسعه صنعتی بدون پشتوانه علمی، ماندگار نخواهد بود.
_اختراع برنده شما چه مسئلهای را در صنعت حل میکند و مزیت رقابتی آن نسبت به نمونههای جهانی چیست؟
محصول برنده امسال یک پاککننده چندمنظوره سطوح است که با بهرهگیری از ترکیبات ایمن و سازگار با محیطزیست طراحی شده است. این محصول برای طیف گستردهای از سطوح، از فلز و چوب گرفته تا پارچه و تجهیزات صنعتی، کاربرد دارد.
وجه تمایز این فناوری، استفاده از مواد اولیه ایمن، قیمت تمامشده مناسب، دسترسی آسان به مواد اولیه و عملکرد چندمنظوره آن است؛ ویژگیهایی که در کنار هم باعث شد این اختراع مدال طلای رقابتهای IFIA INV را کسب کند.
_ به نظر شما بزرگترین مانع شرکتهای دانشبنیان ایرانی در مسیر تبدیل یک اختراع به یک برند جهانی چیست؟
اگر بخواهم صریح صحبت کنم، مهمترین مانع، پیچیدگیهای قانونی و بروکراسی است. بخش قابلتوجهی از انرژی شرکتهای دانشبنیان صرف مسائل مالیاتی، بیمهای و تغییرات مداوم مقررات میشود؛ انرژیای که باید صرف توسعه فناوری و بازار شود.
از سوی دیگر، محدودیت ارتباطات بینالمللی نیز روند رشد را دشوارتر کرده است. هرچند حمایتهایی وجود دارد، اما بسیاری از آنها یا در حد شعار باقی میمانند یا آنقدر دیر به مرحله اجرا میرسند که دیگر اثرگذاری لازم را ندارند. حمایت مؤثر باید بهموقع، سریع و متناسب با نیاز واقعی شرکتهای نوآور باشد.
_ اگر امروز یک صندوق سرمایهگذاری بینالمللی بخواهد روی فناوری شما سرمایهگذاری کند، چگونه در کمتر از یک دقیقه او را متقاعد میکنید؟
داستان ما شاید بهترین پاسخ باشد. این شرکت تنها با سرمایهای حدود ۱۰۰ دلار و توسط دو دانشجو آغاز شد و امروز توانسته نخستین کارخانه هوشمند در حوزه صنایع شیمیایی را راهاندازی کند. وقتی یک تیم با چنین امکانات محدودی میتواند به این نقطه برسد، نشان میدهد که ظرفیت رشد بسیار بالایی دارد. معتقدم این مسیر برای سرمایهگذاران بینالمللی جذاب است؛ هرچند در داخل کشور هنوز آنگونه که باید از چنین ظرفیتهایی حمایت نمیشود.
_پارک علم و فناوری البرز چه نقشی در این مسیر ایفا کرده است؟
پارک علم و فناوری البرز از همان روزهای نخست، همراه ما بود. فعالیتمان را از یک اتاق در منزل آغاز کردیم و خیلی زود فضای ۳۰ متری در اختیارمان قرار گرفت. این سرعت عمل برای یک استارتآپ بسیار ارزشمند بود.
علاوه بر تأمین فضای کار، حمایتهای مالی اولیه، تأمین سرمایه در گردش، اختصاص فضای بزرگتر همزمان با رشد شرکت و ارائه مشاورههای تخصصی، نقش مهمی در عبور ما از چالشهای ابتدایی داشت. پارک علم و فناوری البرز تلاش کرد بسیاری از موانعی را که شرکتهای دانشبنیان با آن روبهرو هستند، تا حد امکان برطرف کند.
_ اگر ده سال دیگر صفحه نخست یکی از روزنامههای معتبر جهان درباره شما و شرکت «سبز شیمی کیمیاگران زند» گزارشی منتشر کند، دوست دارید تیتر آن چه باشد؟
«برد با کسی است که بردن را باور دارد.»
جمعبندی
موفقیت «سبز شیمی کیمیاگران زند» در ژنو، تنها کسب یک مدال نیست؛ بلکه روایت شکلگیری یک شرکت دانشبنیان از یک اتاق کوچک تا حضور در معتبرترین رقابتهای جهانی است. روایتی که نشان میدهد پژوهش، نوآوری و پشتکار، در صورت برخورداری از حمایتهای مؤثر، میتوانند به مزیت رقابتی ایران در بازارهای جهانی تبدیل شوند.
