در روزگاری که روایتهای آخرالزمانی زیر سایه رسانه و تکنولوژی بازتعریف میشوند، زنی ایرانی از دل دغدغههای مهدوی برخاسته است تا ادبیات را به زبانی جهانی برای امید، ایمان و نجات بدل کند.
آمنه پازوکی با چهارگانه مهدوی خود — از ادموند تا کریستوفر و سرانجام مسیحتر از مسیح — تصویری نو از انسان منتظر در عصر رسانه و جهانیشدن ارائه میدهد.
در گفتوگوی اختصاصی پایگاه خبری اقتصاد و فناوری، این نویسنده دغدغهمند از راز نوشتن، رسالت انتظار و نقش ادبیات در رهایی بشر سخن میگوید.
🔹️خانم پازوکی، در «مسیحتر از مسیح» جهان داستان فراتر از مرزها و قومیتها روایت میشود، چه ضرورتی در پرداختن به چنین جهانی در ادبیات امروز احساس کردید؟
در بحث ظهور و انتظار منجی، این نگاه اساساً جهانی است. تمام ادیان الهی و حتی غیرالهی در نهایت منتظر منجی هستند، هرچند با زیرساخت فکری و ایدئولوژی مخصوص به خود. ما برای معرفی حقیقت مهدویت — که خدشهای در آن نیست — باید آن را به زبانی قابل لمس برای جهانیان روایت کنیم. اما نمیتوان مردم را با کتابهای پژوهشی یا متون خشک جذب کرد. مؤثرترین رسانه تفهیم مفاهیم بزرگ، قالبهای هنری است.
در حالی که در رسانههای سمعی ـ بصری ضعف چشمگیری داریم، رسانه مکتوب و ادبیات داستانی میتواند پیام انتظار را ترویج دهد. من اعتقاد دارم محدود کردن منجیگرایی به مرزهای ایران، ظلم بزرگی به امام زمان(عج) است؛ ایشان امامِ همه جهانیاناند.
🔹️دو برادر داستان، میان دو هویت انگلیسی و ایرانی قرار دارند. این دوگانگی چه نمادی از انسان معاصر در دوران جهانیشدن است؟
دو شخصیت پسران «ادموند» هستند و در جلدهای دوم تا چهارم همراه ما میآیند. حتی اگر خواننده کتاب اول را نخوانده باشد، داستان برایش مستقل است. در واقع میخواستم نشان دهم انسانهای آزاد، فارغ از ملیت و خاستگاه، وقتی ندای آزادی را میشنوند، مرزها برایشان بیمعنا میشود. در جهانی که مردمِ اروپا، آمریکا یا خاورمیانه بر ضد ظلم و جنایت برمیخیزند، مفهوم انتظار نیز باید جهانی باشد. دیگر زمان آن نیست که نگاه مهدوی را در محدوده جامعه شیعیان یا حتی مسلمانان محصور کنیم.
🔹️در روزگار ما که تکنولوژی و رسانه بر ذهن و معنویت بشر سایه افکندهاند، شما ظهور و انتظار را چگونه در بستر این تحولات معنا میکنید؟
غرب هم بر اساس باورهای دینی خود حرکت میکند؛ هیچ چیز در این دنیا کاملاً لائیک نیست. از دید آنان، قدرت شیطان برتر است و همین باور، بیاخلاقی را توجیه میکند. اما حقیقت این است که ظهور هیچ منافاتی با عصر تکنولوژی ندارد.
جهان آینده امام زمان(عج) سرشار از علم و فناوری خواهد بود. حتی نشانههایی مانند «صیحه آسمانی» را میتوان نوعی رخداد رسانهای الهی دانست؛ خطاب خداوند به تمام زمین. پس انتظار باید در بستر رسانه تعریف شود، زیرا رسانه همان زبانی است که قلبهای منتظر را به هم پیوند میدهد.
🔹️در نگارش این رمان، آیا از منابع دینی و تاریخی خاصی الهام گرفتید یا بیشتر بر تخیل و تجربه انسانی تکیه داشتید؟
اساس داستان بر تخیل بنا شده، اما تخیلی معطوف به واقعیتهای جهان و آیندهنگری. با این حال حضور یک مشاور و راهنمای مذهبی و متخصص در حوزه مهدویت در کنار من بسیار مهم بود تا مطمئن شویم هیچ کجای روایت دچار شبهه یا خطای مفهومی نمیشود. نویسنده در چنین آثاری نمیتواند تنها به مطالعات شخصی تکیه کند؛ ما باید در برابر مفاهیم مقدس پاسخگو باشیم.
🔹️از منظر ادبیات آینده، آیا قصد ادامه این مسیر روایتمحور درباره تحولات آخرالزمانی یا انسان منتظر را دارید؟
قطعاً بله. این مسیر را رسالت خود میدانم. تا زمانی که نویسندگان تازهنفستری در این حوزه ظهور نکنند، من در جایگاه خود باقی میمانم و تلاش میکنم داستانهایی بنویسم که مفاهیم «انتظار» و «دشمنشناسی» را برای مخاطب زنده نگه دارد.
🔹️با توجه به شرایط پرتنش منطقه — از جنگها تا انکار امید — آیا ادبیات میتواند فراتر از سیاست و ملیت، از نجاتِ انسان جهانی سخن بگوید؟
بیتردید. ادبیات همیشه پرچمدار بوده، چه تاریخی چه تخیلی. داستان قدرتی دارد که ذهن و روح را در مشت میگیرد و معنا را از مسیر احساس منتقل میکند. وقتی کسی رمان دینی را میخواند، با همه وجود زندگی میکند و خویشتن را با امید میبیند. حتی اگر قهرمان شهید شود، این مرگ پیروزی است. برعکس کتابهای خشک و ثقیل، روایت داستانی مخاطب را نگه میدارد، جذب میکند و پیام را در جان او مینشاند. به همین دلیل تأکید من بر ادبیات دینی است؛ زبانی که مستقیم به دل مینشیند.
🔹️سخن پایانی؟
پیام نهایی مسیحتر از مسیح دعوتی است به «انتظار آگاهانه». جهان ممکن است در فتنه و آشوب فرو رود، اما وعده الهی پابرجاست؛ پیروزی مستضعفان بر زمین.
خواننده با پایان این رمان، حس میکند در کنار امامی آسمانی ایستاده است که جهانی از هر دین و نژاد را برای رهایی گرد هم میآورد. این همان «چشمانداز امید» است که باید زنده بماند — به امید روزی که ما از یاران موعود باشیم.
🔹️در پایان، از خانم آمنه پازوکی برای حضور صمیمیشان در این گفتوگو سپاسگزاریم.
پایگاه خبری اقتصاد و فناوری برای ایشان و خانواده محترمشان آرزوی توفیق، سلامت و شکوفایی قلم دارد.
تهیه و تدوین: مرجان محمدتقی
